chiếc thuyền ngoài xa

Đề bài : So sánh với “Bức tranh” để thấy quan niệm nghệ thuật của Nguyễn Minh Châu sau 1975. ( Ngữ Văn 12 )

Bài làm

Có thể thấy cảm hứng chủ đạo trong các tác phẩm của Nguyễn Minh Châu trước 1975 là cảm hứng anh hùng cách mạng, còn sau năm 1975 là cảm hứng về nhân cách con người, là hành trình khám phá “con người bên trong con người” (Ba-khtin). Theo mạch cảm hứng ấy, năm 1982, Nguyễn Minh Châu viết truyện ngắn Bức tranh. Một người họa sĩ mới đầu từ chối vẽ bức truyền thần anh bộ đội (để anh gửi cho mẹ thay vì tin đồn anh đã hi sinh). Sau đó anh bộ đội được giao nhiệm vụ “thồ” tranh giúp họa sĩ và cứu ông thoát khỏi dòng lũ cuốn hung dữ. Họa sĩ vẽ chân dung người chiến sĩ nhưng lại không đưa đến cho bà mẹ của anh như đã hứa, mà lại gửi đi triển lãm ở nước ngoài, bức tranh được giải thưởng và họa sĩ thành người nổi tiếng. Tình cờ, họa sĩ gặp lại anh chiến sĩ (bây giờ là thợ cắt tóc) và bà mẹ anh chiến sĩ đã bị lòa (vì khóc con quá nhiều), lương tâm người họa sĩ hết sức dằn vặt. Trong cảm hứng tự phán xét, họa sĩ đã vẽ một bức chân dung tự họa nhằm thể hiện “khuôn mặt bên trong của chính mình”.

Nếu trong truyện Bức tranh, Nguyễn Minh Châu hướng cái nhìn nghệ thuật vào thế giới nội tâm thì trong truyện Chiếc thuyền ngoài xa, Nguyễn Minh Châu lại hướng cái nhìn nghệ thuật ra thế giới bên ngoài, ra cuộc sống đời thường. Nếu truyện Bức tranh là sự tự nhận thức, tự phê phán của một con người dưới ánh sáng của lương tâm, đạo đức, thì truyện Chiếc thuyền ngoài xa là sự nhận thức và phê phán cái xấu, cái ác trong cuộc sống thường ngày. Cả hai tác phẩm đều được viết dưới sự chỉ đạo của quan điểm nghệ thuật: chỉ ra mặt xấu, mặt tối để góp phần hoàn thiện nhân cách con người, làm cho cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn.

Có thể hình dung về con người tác giả qua truyện ngắn này như thế nào?

GỢI Ý LÀM BÀI

Ai đó đã nói khi đọc truyện ta luôn thấy bên dưới câu chuyện đang được kể là câu chuyện thứ hai, đó là câu chuyện về tính cách, con người và cuộc đời nhà văn. Ở truyện Chiếc thuyền ngoài xa có cảm giác trong hình ảnh nhân vật Phùng như thấp thoáng bóng dáng của chính tác giả. Đó là một con người tài hoa, một nghệ sĩ say mê nghệ thuật, yêu cái đẹp và rung động tinh tế trước mọi vẻ đẹp của cuộc sống và con người. Say mê mà tỉnh táo, nhà văn ấy còn có cái nhìn sắc sảo, luôn cố gắng phát hiện những giá trị đích thực của nhân cách con người, đào sâu vào các tầng vỉa của hiện tượng để khám phá bản chất đích thực của đời sống, ý thức sâu sắc nghệ thuật chân chính luôn tồn tại và phát triển trong mối quan hệ gắn bó với cuộc đời và vì cuộc đời. Đó cũng là một người chiến sĩ nhiệt thành, kiên quyết trong đấu tranh loại bỏ những cái xấu, cái ác, tất cả để con người ngày càng hoàn thiện và cuộc đời ngày càng đẹp tươi.

(Theo Đoàn Đức Phương)

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here